ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΜΗ ΡΑΔΙΩΣ ΠΙΣΤΕΥΕΙΝ ΔΙΑΒΟΛΗ
Η άγνοια είναι τρομερό πράγμα και αιτία πολλών κακών για τους ανθρώπους. Σα μια άχλη που σκεπάζει τα πράγματα και αμαυρώνει την αλήθεια και κατατρύχει τον βίο του καθένα μας. Μοιάζουμε σαν να περιπλανιόμαστε στο σκοτάδι κι έχουμε πάθει ότι και οι τυφλοί: Άλλοτε σκοντάφτουμε κάπου χωρίς λόγο , άλλοτε προσπερνάμε αυτό που δεν έπρεπε και αυτό που βρίσκεται κοντά μας και μπροστά στα πόδια μας, δεν το βλέπουμε. Αντίθετα, εκείνο που βρίσκεται εντελώς μακριά μας, φοβόμαστε ότι θα μας δημιουργήσει πρόβλημα.
Και στα περισσότερα πράγματα που κάνουμε δεν σταματάμε να ολισθαίνουμε σε λάθη. Αυτή η κατάσταση έχει δώσει μύριες αφορμές στους διδασκάλους της τραγικής ποίησης για να εμπνευστούν δράματα, όπως το δράμα της γενιάς των Λαβδακιδών και των Πελοπίδων και όλα τα παραπλήσια με αυτά. Γιατί σχεδόν όλα τα δράματα που διαδραματίζονται επί σκηνής μπορεί να θεωρήσει κανείς ότι έχουν προέλθει από άγνοια, λες και τα χορηγεί κάποια τραγική τύχη.
Το λέω αυτό γιατί θέλω να μιλήσω και γι άλλα και ιδιαίτερα για τις ψεύτικες διαβολές εναντίων γνωστών και φίλων. Εξαιτίας τους και οικογένειες έχουν αναστατωθεί και πόλεις καταστράφηκαν ολοσχερώς και πατεράδες εξοργίστηκαν εναντίων των παιδιών τους και αδέλφια μεταξύ τους και παιδιά εναντίον των γεννητόρων τους και εραστές εναντίον των αγαπημένων τους. Επίσης πολλές φιλίες διαλύθηκαν και όρκοι έσπασαν από την πιθανότητα να ισχύουν οι διαβολές. Για να μπορέσουμε να αποφύγουμε να πέσουμε θύματα των διαβολών, θέλω με το λόγο μου, όπως θα μπορούσε να το ζωγραφίσει κάποιος ,να υποδείξω τι είναι η διαβολή, από πού προέρχεται και τι δημιουργεί.
Ο Απελλής
Περισσότερο απ’ όλους ο ζωγράφος Απελλής ο Εφέσιος συνέλαβε την εικόνα της διαβολής. Γιατί ο ίδιος έπεσε θύμα της.
Είχε διαβληθεί άσχημα, ότι τάχα συμμετείχε στη συνομωσία του Θεοδότα προς τον Πτολεμαίο στην Τύρο , ενώ ο Απελλής δεν είχε δει ποτέ την Τύρο, ούτε καν γνώριζε ο Θεοδότας ποιος είναι, εκτός μόνο όσα άκουγε από τον Πτολεμαίο, ότι είναι κάποιος ύπαρχος επιτετραμμένος στην Φοινίκη.
Άλλ' όμως κάποιος ομότεχνος ανταγωνιστής του, Αντίφιλος το όνομά του, από φθόνο για την τιμή που του είχε ο βασιλιάς και από ζηλοτυπία για την τέχνη του κατήγγειλε στον Πτολεμαίο ότι τα ξέρει όλα και πως κάποιος είδε τον Απελλή στην Φοινίκη να συντρώγει με τον Θεοδότα και σε όλο το δείπνο του μιλούσε μυστικά στο αυτί.
Στο τέλος ισχυρίστηκε πως η αποστασία της Τύρου και η κατάληψη της Πηλουσίου προέκυψε κατόπιν συμβουλής του Απελλή .
Ο Πτολεμαίος αν και γενικά δεν ήταν νευρικός, αλλά θρεμμένος μέσα στην δεσποτική κολακεία, άναψε και συνταράχτηκε τόσο πολύ από την παράλογη αυτή διαβολή ώστε δεν σκέφτηκε ούτε το πιο εύλογο: Ούτε ότι ήταν ανταγωνιστής του ο διαβάλλων ούτε ότι ο ζωγράφος Απελλή ς δεν ήταν δε θέση να κάνει μια τόσο μεγάλη προδοσία. Κι επιπλέον δεν σκέφτηκε πως δεν είχε λόγο να το κάνει αφού ήταν ευεργετημένος από αυτόν και έχαιρε της εκτίμησης των ομοτέχνων του. Αλλά ενώ δεν εξέτασε και το απλό, αν πράγματι ταξίδεψε ο Απελλής στην Τύρο, αμέσως εξεμάνη και βούιξε όλο το βασιλικό παλάτι από φωνές και τις κραυγές του για τον αχάριστο, τον επίβουλο και συνωμότη.
Και αν δεν έλεγε κάποιος από τους παρόντες που αγανάκτησε με την αναισχυντία του Αντίφιλου και καταλυπήθηκε τον Απελλή ότι κανέναν από αυτούς δεν συνάντησε ο άνθρωπος , θα του είχαν κόψει το κεφάλι και θα είχε προσπεραστεί το γεγονός πως σε τίποτα δεν ήταν αίτιος αυτός για τα κακά που συνέβησαν στην Τύρο.
Ο Πτολεμαίος λέγεται ότι ντράπηκε τόσο πολύ με αυτά που γίνανε, που δώρισε στον Απελλή 100 τάλαντα και τον Αντίφιλο τον έκανε δούλο του.
Ο Απελλής καθώς κρατούσε στη μνήμη του όσα κινδύνεψε να πάθει με αυτή την εικόνα αναπαράστησε την διαβολή:
Στα δεξιά της κάθεται κάποιος άνδρας με τεράστια αυτιά, σχεδόν όμοια με του Μίδα, προτείνοντας το χέρι ενώ από μακριά πλησιάζει η Διαβολή.
Γύρω από αυτόν στέκονται δυο γυναίκες.
Μου φαίνεται η Άγνοια και Υπόληψη. Από την άλλη πλευρά προσέρχεται η Διαβολή, γύναιο υπερβολικά όμορφο, θερμό και ταραγμένο, έτσι που να δείχνει τη λύσσα και την οργή της. Στο αριστερό της χέρι κρατάει μια δάδα καιγόμενη και με το άλλο σέρνει ένα νέο που έχει σηκώσει τα χέρια προς τον ουρανό και επικαλείται τους θεούς.
Προηγείται μπροστά τους ένας άνδρας ωχρός και άσχημος, με κοφτερό βλέμμα που μοιάζει με αυτούς που πάσχουν από μακρά ασθένεια. Θα μπορούσε να υποθέσει κανείς ότι αυτός είναι ο Φθόνος. Υπάρχουν και άλλες δύο επιπλέον που συνοδεύουν, προτρέπουν, υποστηρίζουν και επιδοκιμάζουν την Διαβολή.
Όπως μου μαρτύρησε ο περιηγητής της εικόνας η μία ήταν η Επιβουλή , η άλλη η Απάτη.
Στο κατόπι ακολουθεί μια άλλη μορφή, εντελώς πένθιμα φτιαγμένη, μαυροντυμένη και συντετριμμένη - Μετάνοια νομίζω λεγότανε…Αυτή γυρνούσε προς τα πίσω δακρυσμένη και με μεγάλη ντροπή έβλεπε την Αλήθεια να πλησιάζει. Έτσι λοιπόν ο Απελλής απεικόνισε με τη ζωγραφική του τον κίνδυνο που διέτρεξε.
.......
Αυτή η δημοσίευση έρχεται λίγους αιώνες πριν, από τον Λουκιανό, το 120-190 μ.Χ περίπου. Είναι ένα απόσπασμα από το έργο του « Περί του μη ραδίως πιστεύειν διαβολή»
Η καταγωγή του Λουκιανού ήταν από τη Συρία και τα κείμενα του είναι απολαυστικά και σίγουρα διαχρονικά.
Θα μπορούσε να ήταν εκπληκτικός blogger,"loukianos.bloggspot.com".
Δεν το έχει κατοχυρώσει κανείς ακόμα...
Έχει και συνέχεια το κείμενο.
Το είχα διαβάσει εδώ και λίγα χρόνια επειδή με είχε εντυπωσιάσει ο τίτλος. Τελικά με εντυπωσίασε και το περιεχόμενο.
Ο πίνακας -πάθημα-μάθημα του Απελλή δεν έχει διασωθεί.
Από τη ζωντανή περιγραφή που έκανε στον πίνακα ο Λουκιανός χωρίς καν να τον έχει δει κι ο ίδιος, αισθάνομαι σίγουρη ότι κάπου τον έχω δει...
Κάπου τον έχω δει, κάπου τον έχω δει...
Μη να ‘ ναι κάποιος πίνακας που βλέπω καθημερινά μπροστά μου; Μη να’ ναι ένα συγκεκριμένο και συνεχώς επαναλαμβανόμενο μοτίβο που το ζωγραφίζουν οι ίδιοι και οι ίδιοι « καλλιτέχνες»; Μη να ‘ ναι τα ξεθωριασμένα και μουντά χρώματα που χρησιμοποιούνται στην μικρή κοινωνία που ζούμε;
Αν υπάρχουν κι άλλοι συνάνθρωποι που τον έχουν δει αυτό τον πίνακα, ας με διαφωτίσουν κι εμένα ….