ΕΝΑ ΘΑΝΑΣΙΜΟ ΑΜΑΡΤΗΜΑ

Πόσες φορές δεν έχουμε ακούσει την έκφραση η Ελλάδα τρώει τα παιδιά της; Κι είναι γνωστό, πως οι Έλληνες προκόβουν περισσότερο στο εξωτερικό από ότι στην Ελλάδα. Αυτό δε μπορεί να γίνεται τυχαία. Συνήθως, όταν κάνουμε τέτοιες αναφορές, είναι για πράγματα για τα οποία φταίει η Ελληνική Πολιτεία. Είναι εύκολο να ρίχνουμε το σφάλμα εκεί για να έχουμε καθαρή τη συνείδηση μας.
Μόνο που η Ελληνική Πολιτεία, δεν υπάρχει χωρίς εμάς. Η Ελληνική Πολιτεία είμαστε όλοι εμείς. Ακόμα κι αν κάποιοι λίγοι έχουν την εξουσία, εμείς είμαστε αυτοί που τους επιλέγουμε.
Θα ήταν προτιμότερο ίσως, να κρίναμε τη δική μας συμπεριφορά πρώτα. Ένα από τα θανάσιμα αμαρτήματα είναι ο Φθόνος. Σύμφωνα με τον Νίτσε ο φθόνος είναι απόκτημα κακίας, ενώ ο Αριστοτέλης τόνιζε πως το να φθονείς κάποιον, είναι σαν να παραδέχεσαι πως είσαι κατώτερος του.
Πριν μερικούς μήνες θέλησα να δημιουργήσω κάτι καινούριο, να ταράξω τα στάσιμα νερά του τόπου που διάλεξα να ζω εγώ και η οικογένειά μου. Ήταν η πρώτη φορά που έκανα πράξη αυτό που με δίδαξαν οι δάσκαλοί μου κι αυτό που αποκόμισα στα πανεπιστημιακά μου χρόνια. Ότι δηλαδή η παρεχόμενη παιδεία είναι δυναμική κι όχι στάσιμη κι επανάληψη ξερών γνώσεων, που αναμασάμε τα ίδια και τα ίδια. Θέλησα να ενεργοποιήσω το μαθητικό δυναμικό σε θέματα πολιτισμού εκτός των στενών συνόρων του σχολείου. Και ορκίζομαι πως κέρδισα την μάχη χωρίς «μέσον». Οι μαθητές μου αγκάλιασαν αυτή την ανιδιοτελή προσπάθεια και την στήριξαν από την πρώτη στιγμή, σ’ αντίθεση με τους κρατικοδίκαιους κι αυτούς που διατείνονται ως φορείς του πολιτισμού και της παιδείας. Στον τόπο που δουλεύω ως εκπαιδευτικός, πολλοί φορείς προσπάθησαν και συνεχίζουν να προσπαθούν να σταματήσουν τις δραστηριότητες των παιδιών. Τι πραγματικά ενοχλεί αυτούς τους ανθρώπους; Η εξέλιξη δεν σταματά και τα σημερινά παιδιά δεν πατρονάρονται από κουφιοκέφαλους που το παίζουν μαθητοπατέρες κι από συνταξιούχους που θέλουν να γεμίσουν τον χρόνο τους παίζοντας τους ιθύνοντες χωρίς καμιά γνώση κι εμπειρία από παιδεία και να φορτώσουν την δική τους αμορφωσιά στις πλάτες των παιδιών μας.
Ποτέ δε κατάλαβα το γιατί. Προσωπικά δηλώνω πως ήταν οι χειρότεροι μήνες της ζωής μου, γιατί δεν με πλήρωνε το Ελληνικό κράτος για τις εξωσχολικές μου δραστηριότητες, τις ατελείωτες ώρες προετοιμασίας των παιδιών για συμμετοχή σε διάφορες εκδηλώσεις εσωτερικού κι εξωτερικού, τα απανωτά τηλεφωνήματα με Υπουργεία Παιδείας, Πολιτισμού, Εξωτερικών, Νομαρχίες, Δήμους διάφορες Διευθύνσεις Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης καθώς και με Οργανώσεις της Ομογένειας σ’ όλο τον κόσμο. Μήπως είχα περισσευούμενο κομπόδεμα και δεν είχα πού να το σκορπίσω ή δεν έχω οικογένεια (και μάλιστα εξαμελή) για ν’ αφιερώσω τον ελεύθερο χρόνο μου;
Ίσως κάποιος να γυρίσει και να μου πει πως επεδίωκα την αυτοπροβολή. Η απάντησή μου είναι μία: Ποτέ δεν ορέχτηκα την δόξα, ίσως γιατί είμαι πλήρης αισθημάτων δυνατών και εμπειριών που ξεφεύγουν κατά πολύ από τον περιορισμένο κόσμο τους. Έχω από νωρίς συνειδητοποιήσει την πλασματική ευτυχία του κοινωνικού μας γίγνεσθαι και πατώ σε πολύ πιο στέρεες βάσεις. Δεν επιδιώκω να γίνω τίποτα παραπάνω απ’ αυτό που ήδη είμαι. Το μόνο που ελπίζω να πετύχω είναι να μεγαλώσω την αγκαλιά μου, για να χωρέσει όλα τα παιδιά που με πλησίασαν και μ’ εμπιστεύτηκαν.
Κάποιες φορές, ο φθόνος δεν σταματούσε στο βλέμμα. Μετατρεπόταν σε λέξεις γεμάτες χολή και έσταζε φαρμάκι. Γιατί έκανα πράξη εγώ εκεί, μια ξένη, αυτά που από χρόνια αυτοί θα έπρεπε να έχουν δρομολογήσει. Γιατί έκλεβα μια θέση στην καρδιά των παιδιών τους, την οποία θα μπορούσαν να έχουν κερδίσει αν έπιαναν τον παλμό της νεολαίας μας χρόνια πριν, αρκεί να δούλευαν με αγάπη και άδολο τρόπο.
Εκπαιδευτικός δεν είναι όποιος με το πτυχίο του πιστοποιεί τις εξειδικευμένες γνώσεις του πάνω στο αντικείμενο που σπούδασε. Πιστεύω ακράδαντα πως το μεράκι και η διάθεση να αλλάξει το κατεστημένο της παραδοσιακής εκπαίδευσης, που δίνουμε στα παιδιά μας δεν πρέπει να φυλακίζεται μέσα σ’ ένα περιορισμένο αριθμό σχολικών ωρών και κάτω από την πίεση να βγει μια συγκεκριμένη ύλη, γιατί αυτό μόνο άνοιγμα ορίζοντα δεν είναι.
Τα έλεγα αυτά κι άλλα παρόμοια σε συναδέλφους και σε ανθρώπους που διαχειρίζονται την εξουσία της γνώσης και του πολιτισμού. Με κοιτούσαν με μεγαλύτερη κακία τότε, γυρνούσαν την πλάτη και έφευγαν. Ήξεραν πως έχω δίκιο, πως υπήρχε λόγος σοβαρός που έπρεπε κάτι ν’ αλλάξει. Το έβλεπα και με στεναχωρούσε. Δε κατάλαβα ποτέ γιατί έβγαινε τόση χολή στα σχόλια τους και συνεχίζουν να με κοιτούν με καχυποψία ακόμη και τώρα. Νιώθω σαν ένας άλλος Δον Κιχώτης που έχω να παλέψω με πολλά θηρία ακόμη. Της άγνοιας, της ημιμάθειας, της ψευτοκουλτούρας, του ωχαδελφισμού, της ομαδικής παράνοιας όταν θίγεται το γόητρο τους.
Θέλω να πιστεύω πως κάποτε θα αλλάξει η νοοτροπία του Έλληνα. Θέλω να πιστεύω πως κάποτε θα πάψουμε να φθονούμε και θα αρχίσουμε να προσπαθούμε. Η πόρτα είναι εκεί, ανοιχτή για όλους…Ιδού η Ρόδος, ιδού και το πήδημα.
Ας μη ξεχνάμε ότι αυτό που ονομάζουμε Ελληνικός κρατικός σχηματισμός έχει σύγχρονη ζωή 2 περίπου αιώνων, άρα η σύγκριση με άλλες κοινωνίες με μια παράδοση κρατικής λειτουργίας αιώνων, άρα και παιδείας κλπ, κλπ, θα είναι πάντα σε βάρος μας.
Δεύτερο και ίσως απόρροια του πρώτου είναι ότι στη χώρα μας η έννοια συλλογικότητα, η έννοια αλληλεγγύη εκφράζονται μόνο σε ένα στενό κύκλο συγγενών και τίποτα παραπάνω, όπως και στις πρωτόγονες κοινωνίες. Ίσως να είναι και αρχέγονο χαρακτηριστικό των ανθρώπινων κοινωνιών.
Θα χρειαστούν αρκετά χρόνια και αντίστοιχη παιδεία για να μπορέσει η Ελληνική κοινωνία να προσαρμοστεί στα νέα δεδομένα.
Πάντως να μην υποτιμούμε και εντελώς την Ελληνική Κοινωνία. Έχει και προτερήματα. Ο ανταγωνισμός είναι κάτι υγιές. Είναι διαφορετικό όμως όταν γίνεται από φιλοδοξία για ένα καλύτερο αύριο και διαφορετικό όταν γίνεται από φθόνο. Ο φθόνος είναι μιζέρια.
Φρονώ πως δύσκολα μπορεί κάποιος να καταπολεμήσει τον φθόνο που φωλιάζει στις καρδιές μας και σιγοτρώει το μέσα μας, μεταλλάσσοντάς μας από αετούς σε αρουραίους και απομακρύνοντάς μας από τις οδούς ζωής που δίδαξαν, αιώνες πριν, ο Αριστοτέλης -και οι άλλοι μακρινοί μας πρόγονοι.
Η Ελληνική Πολιτεία είμαστε όλοι εμείς και θα προσθέσω μόνο το αριστοτελικό “δυνάμει”. Είμαστε δυνάμει η Ελληνική Πολιτεία, αλλά έχουμε ακόμα δρόμο μπροστά μας για να κάνουμε αυτό το “δυνάμει” ΕΙΝΑΙ. Και δεν ξέρω, πλέον, πόσοι έχουμε το κουράγιο ή τη διάθεση να πορευτούμε αυτόν τον δύσβατο δρόμο. Ακούω τους νέους ανθρώπους που τραγουδούν «Φοβάμαι όλα αυτά που θα γίνουν για μένα χωρίς εμένα» και κει που πάω να λυγίσω, παίρνω φως από τα μάτια τους και συνεχίζω.
Είναι φορές που νιώθω έντονα πως είναι καλύτερη η εθελουσία έξοδος από τη χώρα, η καταφυγή στη ζεστή αγκαλιά της Ομογένειας, που μεγαλουργεί και καταδεικνύει τον τρόπο με τον οποίον οι Έλληνες μπορούν να συγκροτήσουν “Ελληνικές Κοινότητες”.
Δεν ξέρω. Μακάρι να κάνω λάθος. Μακάρι να πάψουμε κάποτε να φθονούμε και να αρχίσουμε να προσπαθούμε. Μακάρι. Ομολογώ πως η δική μου προσπάθεια έχει μια νότα αισιοδοξίας σε μια σχεδόν καταθλιπτική συμφωνία. Το έργο δεν έχει ακόμη τελειώσει, μόλις άρχισε …..